เบื้องหลังผู้ป่วยหนึ่งคน มักมีใครสักคนที่คอยดูแลอย่างไม่รู้จักเหน็ดเหนื่อย — ลูกที่ลางานมาเฝ้า คู่ชีวิตที่นอนโรงพยาบาลเป็นเดือน หรือพี่น้องที่ผลัดเวรกันมาดูแล คนเหล่านี้คือ “ผู้ดูแล” ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของการดูแลแบบประคับประคอง และในขณะเดียวกัน ก็เป็นกลุ่มที่มักละเลยความต้องการของตนเองมากที่สุด
ความเหนื่อยล้าของผู้ดูแลคือเรื่องจริง
การดูแลผู้ป่วยเรื้อรังหรือผู้ป่วยระยะท้ายเป็นงานที่หนักทั้งกายและใจ ผู้ดูแลจำนวนมากเผชิญกับการอดนอน ความเครียดสะสม ความกังวลเรื่องค่าใช้จ่าย ความรู้สึกผิดเมื่อต้องการพัก และความโศกเศร้าที่ค่อย ๆ ก่อตัวขึ้นระหว่างทาง ภาวะเหล่านี้หากสะสมนานอาจนำไปสู่ความเหนื่อยล้าหมดไฟ ซึ่งส่งผลต่อทั้งสุขภาพของผู้ดูแลเองและคุณภาพการดูแลผู้ป่วย
สัญญาณที่บอกว่าถึงเวลาต้องดูแลตัวเอง
- เหนื่อยล้าตลอดเวลา แม้ได้นอนแล้วก็ไม่หาย
- หงุดหงิดง่าย หรือรู้สึกชาต่อสิ่งรอบตัว
- ละเลยสุขภาพของตนเอง เช่น ขาดนัดแพทย์ กินนอนไม่เป็นเวลา
- รู้สึกโดดเดี่ยว หรือห่างเหินจากคนรอบข้าง
หากมีสัญญาณเหล่านี้ ขอให้ทราบว่าไม่ใช่ความอ่อนแอ และไม่ใช่ความผิดของท่าน — เป็นสัญญาณตามธรรมชาติว่าร่างกายและจิตใจกำลังขอการดูแลบ้าง
แนวทางดูแลตนเองสำหรับผู้ดูแล
- แบ่งเบาและผลัดเวร — ชวนสมาชิกครอบครัวคนอื่นมาร่วมดูแล แม้เพียงช่วงสั้น ๆ เพื่อให้ท่านได้พักจริง ๆ
- รักษาพื้นฐานของตนเอง — อาหาร การนอน และการเคลื่อนไหวร่างกายของท่านสำคัญไม่แพ้ของผู้ป่วย
- พูดคุยระบายกับคนที่ไว้ใจ — ความรู้สึกเหนื่อย ท้อ หรือเศร้า เป็นเรื่องที่พูดออกมาได้ ไม่ใช่เรื่องน่าอาย
- ขอความช่วยเหลือจากทีมผู้ดูแล — ทีมของเรายินดีให้คำแนะนำเรื่องเทคนิคการดูแล อุปกรณ์ และแหล่งสนับสนุนต่าง ๆ เพื่อให้การดูแลที่บ้านเบาแรงลง
เราดูแลครอบครัวด้วย ไม่ใช่เพียงผู้ป่วย
ในการดูแลแบบประคับประคอง ครอบครัวคือส่วนหนึ่งของ “หน่วยการดูแล” เสมอ ศูนย์ประคองรักษ์พร้อมรับฟังความกังวลของผู้ดูแล ให้คำปรึกษาด้านจิตใจ และร่วมประคับประคองครอบครัวทั้งในระหว่างการเจ็บป่วยและในช่วงเวลาแห่งการสูญเสีย — เพราะการดูแลคนที่ท่านรัก ไม่ควรต้องแลกด้วยสุขภาพของท่านเอง